BİRLEMİŞ MİLLETLER (BM) (UN)

28/10/2008 ·

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER (BM;UNİTED NATİONS)

24 Ekim 1945'te kurulan ve kendini; "adalet ve güvenliği, ekonomik kalkınma ve sosyal eşitliği uluslararasında tüm ülkelere sağlamayı amaç edinmiş global bir kuruluş" olarak tanımlamayan BM, uluslar arası alanda, kuvvet kullanılmasını ilk olarak geniş çerçevede ve kalıcı bir şekilde yasaklayan ilk antlaşmaya sahiptir.

Örgütün, kurulduğu yıllarda 51 olan üye sayısı bugün itibariyle, üyeliği kaldırılan Vatikan, üyelik durumu değiştirilen Çin Halk Cumhuriyeti ve sonradan katılan üye Karadağ dahil 192'ye ulaşmıştır. Türkiye kurucu üyeler arasında yer almaktadır. Örgütün yönetimi New York'ta bulunan genel merkezinden yürütülür ve üye ülkelerle her yıl düzenli olarak yapılan toplantılar yine bu genel merkezde gerçekleştirilir.

Birleşmiş Milletler fikri, ilk olarak Moskova, Tahran ve Kahire'de müttefiklerin toplantıları sırasında 1943 yılında çıkmış olup Fransa, Çin, İngiltere, ABD, SSCB'nin temsilciliğiyle oluşturulmuştur.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Birleşmiş Milletler'in yaptırım gücü en fazla olan bir kolu olup üye ülkeler arasındaki güvenlik ve barışı daimi bir şekilde korumakla yükümlüdür.

Birleşmiş Milletler' in diğer organları sadece tavsiye kararı alabilirken, Güvenlik Konseyi'nin kararları, tüm üye ülkeler açısından bağlayıcılık niteliği taşımaktadır. Bu bağlayıcılığın düzeyi, üye ülkelerin tamamına yakını tarafından imzalanmış olan Birleşmiş Milletler Tüzüğü'nde açık bir şekilde belirtilmiştir.

Ayrıca bu anlamda siyasal alanda bir yürütme organı niteliği taşımakta ve 5 daimi üye olan ve aynı zamanda kurucu üye olma özelliğine sahip olan ABD, Çin, İngiltere, Fransa, Rusya'nın kararlara karşı veto etme hakkı bulunmaktadır. 10 geçici seçilmiş üyenin iki yıllık süreç için seçiminde coğrafi denge esas alınır.

Konseyin başlıca görevleri:

Birleşmiş Milletler'in amaç ve ilkelerine uygun biçimde barış ve güvenliği korumak.
Uluslararası bir anlaşmazlığa yol açabilecek her türlü çekişmeli durumu soruşturmak.
Uluslararasında çekişmeli konularda anlaşma koşullarını önermek.
Silahlanmayı denetleyecek planlar hazırlamak.
Barışa karşı bir tehlike veya saldırı olup olmadığını araştırarak, izlenecek yolu önermek.
Saldırganlara karşı askeri birlikler kurularak önlemler almak.

Birleşmiş Milletler'in ekonomik ve sosyal çalışmalarını yürütmek.
Uluslararası ekonomik, sosyal, kültürel konularda raporlar hazırlamak.

Konseye bağlı başlıca kuruluşlar şunlardır:

Konsey Başkanlığı, üye ülkeler arasında ayda bir değiştirilerek yürütülür.Birleşmiş Milletler'in diğer üyeleri, örgütün hızlı ve etkili hareket etmesini amacı ile uluslararası barış ve güvenliğin korunmasındaki başlıca sorumluluğu Güvenlik Konseyi'ne bırakırlar ve bu sorumluluk gereğince görevlerini yerine getirirken Güvenlik Konseyi'nin kendi adlarına hareket ettiğini kabul ederek tam destek verirler.

Güvenlik Konseyi ise bu görevleri sorumluluğunun bilincinde olarak yerine getirirken, Birleşmiş Milletler'in Amaç ve İlkeleri'ne de uygun hareket ederler. BM Güvenlik Konseyi’nde ABD, Rusya, Çin Halk Cumhuriyeti, Birleşik Krallık ve Fransa her türlü kararı veto etme yetkisi vardır.

Üye ülkeler tarafından verilen herhangi bir önerge, Konsey Kararı olabilmesi için üye ülkelerden 9'unun kabul etmesi ve daimi üye ülkelerden herhangi biri tarafından ret oyu almamış olması şartıyla onaylanarak yürürlüğe girdirilir.

İşin ilginç yanı ise veto etme yetkisine bile sahip olan daimi ülkeler, aynı zamanda dünyanın en çok silah üreten ve silah pazarlayan ülkeleridirler.Çin, Almanya'dan sonra altıncı durumdadır. Güvenlik Konseyi Ülkeleri'nin, dünya silah pazarını ve üretimini ellerinde bulundurmaları ve bu sektörün milyarlarca doları bulan ticari hacmi nedeniyle dünya barışına kalıcı ve gerçekçi ir katkı sağlayacak kararlar verebileceğine, bazı çevrelerce şüpheyle bakılmaktadır.

Kore Savaşı (1950) ve Körfez Savaşı kararları, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından onaylanmıştır.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ülkeleri

Kalıcı üyeler: Amerika Birleşik Devletleri • Birleşik Krallık • Çin Halk Cumhuriyeti • Fransa • Rusya Federasyonu